Шэнэ Хэлсээн: Иоаннай 1-дэхи хандалга
Author: Институт перевода Библии
Date: 2020-03-27T17:07:09.113318+00:00

Шэнэ Хэлсээн

Шэнэ Хэлсээн

1. Оролто Үгэ

1. Иоаннай 1-дэхи Хандалга

1. Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

Оролто Үгэ

Шэнэ Хэлсээн

Оролто үгэ

Хүндэтэ уншагшад!

Таанад мүнөө гартаа буряад хэлэндэ оршуулагдаһан Шэнэ Хэлсээн гэжэ нэрэтэй ном барижа байнат. Шэнэ Хэлсээн Хуушан Хэлсээн хоёр сугтаа Нангин Бэшэг гэхэ гү, али Библи гэжэ ном бүрилдүүлнэ. Дэлхэй дээрэ энэ ном бусад номуудһаа үлүү ехээр уншагдаг юм.

Шэнэ Хэлсээн эртэнэй грек хэлэн дээрэ бэшэгдэһэн хорин долоон номһоо бүридэнэ. Урдань Римэй хаанай орондо ажаһуудаг арадууд хоорондоо эртэнэй грек хэлэн дээрэ бэе бэетэйгээ харилсадаг һэн. Шэнэ Хэлсээн болбол «Һайн Мэдээсэлэй» дүрбэн ном, Элшэнэрэй үйлэ хэрэгүүдэй ном, элшэнэрэй хандалганууд, мүн ерээдүй сагые уридшалан харуулһан Гэршэлгэһээ бүридэдэг. «Һайн Мэдээсэлые» грек хэлэн дээрэ «Евангели» гэжэ нэрлэдэг. Иисус Христос номноһон һургаалаа тон тиигэжэл нэрлэһэн юм. Мүн баһа Матвей, Марк, Лука болон Иоаннай бэшэһэн Шэнэ Хэлсээнэй түрүүшын дүрбэн ном тиигэжэ нэрлэгдэһэн байгаа. Тэдэ номууд соо Иисус Христосой ажамидарал, газар дэлхэй дээрэ ябуулһан ажал, номноһон һургаал, бүтээһэн гайхамшагта үйлэ хэрэгүүд тухайнь, наһанһаа нүгшэһэн, һүүлдэнь амидырһан тухайнь хөөрэгдэнэ.

Иисус Христос тухай Һайн Мэдээсэлэй яажа дэлгэрһэн тухай Элшэнэрэй үйлэ хэрэгүүд гэжэ нэрэтэй ном соо хэлэгдэнэ. Эндэ Христос шажанай һууришажа дэлгэрһэн түрүүшын жэлнүүд хойно хойноһоон удаа дараалан зураглагдана. Тиимэһээ энэ ном түүхын тусхай ажахолбогдолтой ном мүн. Элшэнэрэй ашаар Иисус Христос тухай Һайн Мэдээсэлэй бүхы газар дэлхэй дээгүүр хаа хаанагүй таража эхилһэниинь эндэ харуулагдана.

Шэнэ Хэлсээн соо баһа хорин нэгэн хандалганууд гэхэ гү, али бэшэгүүд оролсодог. Тэдэниие Павел, Петр, Иоанн элшэнэр болон бусадшье хүнүүд Христосой түрэхэһөө хойшо зуун жэлэй туршада бэшэһэн байгаа. Эдэ хандалганууд христос шажантанай һүзэг этигэлэй болон ажамидаралай элдэб янзын асуудалнуудые хүндэнэ, зүблэл болон захяа заабаринуудые үгэнэ.

Гэршэлгэ гэдэг Шэнэ Хэлсээнэй һүүлшын ном уридшалан хэлэһэн удха шэнжэтэй юм. Энэ ном уншахада бэлэн бэшэ. Энэ ном соо хүн түрэлхитэнтэй хамта Бурханай байлсаһан нюуса олон бэлгэ тэмдэгүүдээр элирхэйлэгдэнэ, газар дэлхэйн зоной Бурханай зарга шүүбэридэ орохо тухай, энэ газар дэлхэйн орондо бүри һайн, хэтэ мүнхын «шэнэ огторгой тэнгэри, шэнэ газар дэлхэй» байгуулагдаха тухай хэлэгдэнэ.

Оршуулагдаһан Шэнэ Хэлсээнэй номуудай эхэ бэшэг тухай

Шэнэ Хэлсээн эртэнэй грек хэлэн дээрэ бэшээтэй байгаа. Тэрэ оло дахин гараар буулгажа бэшэгдээ. Тиимэ ушарһаа Шэнэ Хэлсээнэй номуудай грек эхэ бэшэгүүд хоорондоо илгаралтай байдаг. Гэбэшье олон ушарнуудта тэдэ илгаралнууд номой удха ойлгоходо нүлөөлдэггүй, тиигээдшье бусад эртэнэй олон бэшэгүүдтэй зэргэсүүлхэдэ, Шэнэ Хэлсээнэй эхэ бэшэгүүд соо тиимэ илгаралнууд үсөөнөөр дайралдана.

Шэнэ Хэлсээе буряад хэлэн дээрэ оршуулһан тухай

Оршуулгынгаа һайн шанар баталхын, удха үнэн зүбөөр тайлбарилхын тула оршуулгамнай Библиин номуудай оршуулгада хэрэглэгдэдэг хэдэн шалгалтануудые заатагүй гарадаг. Шэнэ Хэлсээе грек хэлэнһээ буряад хэлэн дээрэ оршуулхадаа, оршуулагшад библиин номуудые тайлбарилха дүримүүдые хэрэглээ. Олон янзаар ойлгожо болохо удхын нэгэ тайлбарилгань оршуулгада оруулагдаа, нүгөө тайлбарилгань хуудаһанай доорохи ажаглалтада табигдаа.

Номой түгэсхэлдэ оршуулга соо дурдагдаһан газар дэбисхэрэй зурагууд, мүн шухала ойлгосонуудые тайлбарилһан толи үгтэнэ. Шэнэ Хэлсээ ойлгоходо хүнгэн байхын тула энэ нэмэри мэдээсэлнүүд ном соо оруулагдаба. Үгэнүүдые тайлбарилһан толи Библиин шухала ойлгосонуудые, жэшээлэн нэрлэбэл, Бурханай Эльгээмэл, тоһоор түрхихэ, Нангин Һүлдэ, Бурханай табисуурта, Хүн түрэлтэнэй Хүбүүн, Бурханай Хурьган, Бурханай хаан түрэ, һүзэглэгшэдэй бүлгэм гэхэ мэтые тайлбарилха, мүн номуудай удха ойлгоходо шухала мэдээ үгэхэ зорилготой юм. Библиин үшөө ямар газарта адли шэнжэ удхатай зарим үгэ, ойлгосонууд дайралданаб гэжэ заажа үгэнэ.

Шэнэ Хэлсээнэй номууд нэгэдэхи зуунай хоёрдохи хахадта бэшэгдэһэн байгаа. Тэрэ сагһаа хойшо мянга гаран хэлэнүүд дээрэ оршуулагдаа. Мүнөө буряад хэлэн дээрэ оршуулагдаба. 1909 ондо эхирид-булагадай нютаг хэлэн дээрэ анха түрүүн Матвейн дуулгаһан Һайн Мэдээсэл, 1912 ондо анхан хэблэгдэһэн Маркын дуулгаһан Һайн Мэдээсэл Нангин Бэшэг оршуулгын институт шэнээр хэблэжэ гаргаһан байгаа. Тэрээнһээ гадна шэнээр оршуулагдаһан Маркын дуулгаһан Һайн Мэдээсэл (1996), Иисус – хүүгэдэй нүхэр (1999), Иоаннай дуулгаһан Һайн Мэдээсэл (2003), Хүүгэдэй Библи (2004 ондо) хэблэжэ гаргаа.

Нангин Бэшэг оршуулгын институт Шэнэ Хэлсээе буряад хэлэн дээрэ оршуулжа хүдэлһэн оршуулагшадта, редакторнуудта, мүн энэ оршуулга хэблэхэдэ оролдолго гаргаһан хүнүүдтэ һайн һанаагаа элирхэйлнэ, баяр баясхалан хүргэнэ.

Нангин Бэшэг оршуулгын институт

Печатается по благословению Преосвященного Савватия, Епископа Улан-Удэнского и Бурятского

Шэнэ Хэлсээн

Оршуулагшад: С. Б. Будаев, Д. А. Райцанова Редактор: Р. С. Дылыкова

Һанамжа, һайшаалнуудаа энэ хаягаар эльгээжэ болохо: ibt_inform@ibt.org.ru

Horace Knowles © The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

ISBN 978-5-93943-153-8

© Институт перевода Библии, Москва, 2010

Иоаннай 1-дэхи Хандалга

Иоаннай 1-дэхи Хандалга

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

1

Иоаннай бэшэһэн нэгэдэхи хандалга

Амидаралгын Үгэ тухай

1^1Бидэ амидаралгын Үгэ тухай иигэжэ мэдээсэнэбди: анханһаа нааша амидаралгын Үгэ бии байгаа, бидэ тэрэ Үгэ дуулаа шагнаабди, нюдөөрөө хараабди, гараараа хүрөөбди+. 2Тэрэ амидаралга бидэндэ харуулагдаһан байна, тэрэ амидаралгые хараабди. Тиин тэрэ амидаралга тухай гэршэлнэбди. Хэтэ мүнхын тэрэ амидаралга Эсэгэтэй хамта байжа, бидэндэ үзүүлэгдэһэн юм гээд бидэ таанарта мэдээсэнэбди+. 3Бидэнтэй таанарай нүхэсэхын тула хараһан, дуулаһан юумэеэ бидэ таанарта мэдээсэнэбди. Харин бидэнэр Эсэгэ Бурхантай, тэрэнэй хүбүүн Иисус Христостой нүхэсэнэбди+. 4Ехэтэ баясахынгаа тула бидэ энээн тухай бэшэнэбди+.

Бурхан хадаа гэрэл туяа мүн

5Тэрээнһээ дуулаһан мэдээсэлээ бидэ таанарташье дуулганабди: Бурхан хадаа гэрэл туяа мүн, харанхы ямаршье юумэн Бурханда байдаггүй!+
6«Бидэ Бурхантай нүхэсэнэбди», – гэжэ хэлээд, урдынхяараал нүгэлэй харанхы соо һуугаа һаа, бидэ худалаар хэлэһэн болонобди, үнэн зүб бэшээр ажаһууна гээшэбди+. 7Хэрбээ Бурхандал адляар гэрэл туяа соо бидэн байгаа һаа, хоорондоо бидэ эбтэй гээшэбди, тиин Бурханай Хүбүүн Иисусай шуһаниинь маниие ямаршье нүгэл шэбэлһээ арюудхан сэбэрлэнэ гээшэ+. 8Бидэ нүгэл хилэнсэ хээгүйбди гээ һаа, бидэ өөһэдыгөө мэхэлнэбди. Энэнь манда үнэн зүб юумэн үгы гэһэн удхатай болоно+. 9Хэрбээ нүгэл шэбэл хэһэнээ бидэнэй мэдэрээ юм һаа, үнэншэ зүб Бурхан нүгэл шэбэл хэһыемнай хүлисэхэ, бүхы муу юумэнһээ маниие арюудхан сэбэрлэхэ. 10«Бидэ нүгэл хээгүйбди», – гэжэ бидэнэй хэлээ һаа, Бурханиие бидэ худалша мэтээр харуулһан болонобди. Бурханай Үгэ бидэнтэй байгаагүй болоно гээшэ+.

2

Христос маниие Хамгаалагша мүн

2^1Үхибүүдни, саашадаа нүгэл шэбэл хэхэгүйнтнай тула би энээниие бэшэнэб. Хэрбээ хэн нэгэнэй нүгэл хээ һаа, Эсэгэ Бурханай урда маниие Хамгаалагша, үнэн сэдьхэлтэ Иисус Христос бии юм+. 2Бидэнэй хэһэн нүгэлэй, гансашье бидэнэй бэшэ, харин бүхы дэлхэйнхинэй хэһэн нүгэлэйнь түлөө Иисус өөрыгөө үргэл болгоһон байна+. 3Бурханай захяа заабариие сахидаг болоходоол Бурханиие бидэ мэдэнэбди гэжэ лаб найдахабди+. 4Бурханай захяа заабариие сахидаггүй аад, «Бурханиие би мэдэнэб», – гэжэ хэлэдэг хүн худалша гээшэ, үнэн юумэн тэрэ хүндэ үгы!+
5Бурханай үгэ дуулагша хүн Бурханда үнэн сэдьхэлһээ дуратай байна. Бурхантай нэгэн хамта байһанаа бидэ иигэжэл мэдэхэ болонобди+. 6Бурхантай нэгэн хамта байнаб гэгшэ болбол Иисустал адляар ажаһууха ёһотой.

Шэнэ захяа заабари

7Инаг хайрата нүхэдни, минии бэшэжэ байһан юумэн шэнэ захяа заабари бэшэ, хуушан захяа заабари юм. Энэ захяа заабариие таанар анханһаа хойшо мэдэнэт. Тэрэ хуушан захяа заабари – бидэнэй дуулаһан мэдээсэл гээшэ+. 8Гэхэтэй хамта, минии бэшэжэ байһан юумэн шэнэшье захяа заабари мүн. Энэ захяа заабари үнэн зүб юм гэжэ Христосойшье, таанарайшье ажабайдал харуулна. Нүгэлэй харанхы һүнэн ошожо байна, ёһотой гэрэл туяа сасаран гэрэлтэжэ байна!+
9Би гэрэл туяа соо байнаб гэдэг аад, өөрынгөө аха дүүдэ дурагүй хүн мүнөө болотор нүгэлэй харанхыда байна гээшэ+. 10Аха дүүдээ дуратай хүн гэрэл туяа соо ябана. Тэрэ хүн өөрынгөө аяг зангаар дүтынгөө хүниие нүгэлдэ оруулха ушар шалтагааниинь болохогүй+. 11Аха дүүдээ дурагүй хүн нүгэлэй харанхы соо ябана, тэрэ хүн хайшаа тэмтэржэ ябаһанаа мэдэнэгүй, яахадааб гэбэл, тэрэ хүниие нүгэлэй харанхы һохор болгоно. 12Үхибүүдни, би таанадта хандажа бэшэнэб: таанарай хэһэн нүгэл хилэнсэтнай Христосой алдар нэрын аша туһада хүлисэгдэбэ+. 13Эсэгэнэр, би таанадта хандажа бэшэнэб: анханһаа хойшо оршожо байдаг Бурханиие таанар мэдэнэт. Залуушуул, би таанадта хандажа бэшэнэб: таанар шолмосые диилээт+. 14Үхибүүд, би таанадта бэшэбэб: таанар Эсэгэ Бурханиие мэдэбэт. Эсэгэнэр, би таанадта бэшэбэб: анханһаа хойшо оршожо байдаг Бурханиие таанар мэдэбэт. Залуушуул, би таанадта бэшэнэб: таанар ехэ хаба шадалтайт, Бурханай Үгэ таанартай байна, тиин таанар шолмосые диилээт. 15Газар дэлхэйдэ бү дурлагты, газар дэлхэй дээрэхи юумэндэ бү дурлагты. Газар дэлхэйдэ дурлаа һаа, Эсэгэ Бурханда дурагүй гээшэт+. 16Ушарынь гэбэл, газар дэлхэйн бүхы юумэнүүд: нүгэл шэбэлые хэхэ шунал, нюдэнэй хүсэл шунал, омог бардам зан Эсэгэ Бурханһаа заяагдаагүй, харин газар дэлхэйһээ бии болоо. 17Харин газар дэлхэй энэ дэлхэйдэ һайшаагдадаг бүхы юумэнтэй хамта һүнэн һалаха. Эсэгэ Бурханай дура хүсэлые сахин бэелүүлэгшэл хэтэ мүнхэдөө амиды ябаха юм+.

Христосой дайсан

18Үхибүүд, һүүлшын саг хүрэжэ ерэбэ! Христосой дайсан ерэхэ ёһотой гэжэ таанар дуулаһан байхат. Тиин Христосой дайсад мүнөө олон болонхой. Иихэдээ һүүлшын саг хүрэжэ ерэбэ гэжэ мэдэнэбди+. 19Христосой дайсад маниие хаяад ябаа һэн, теэд тэдэнэр манай хүнүүд байгаа гэхын аргагүй. Хэрбээ манай хүнүүд байгаа һаа, тэдэнэр манаар сугтаа үлэхэ һэн. Теэд бидэниие орхёод ошоһон ушарынь тодоруулбал, тэдэ манай хүнүүд бэшэ һэн+. 20Таанарта Нангин Һүлдэ Бурханһаа үгтөө, тиимэһээ таанар бүхы юумэ мэдэнэт+. 21Таанар үнэн зүбые мэдэнэгүйт гэжэ би таанадта бэшээгүйб. Үгы даа, таанадта иигэжэ бэшээ һэм: таанар үнэн зүбые мэдэнэт, тиин ямаршье худал юумэн үнэн юумэнһээ тад ондоо байдаг гэжэ бэшээб. 22Худалша гээшэмнай хэн гээшэб? Иисусые Бурханай табисуурта Христос гэжэ тоолодоггүй хүн худалша мүн. Христосой дайсан хадаа Эсэгэ Бурханай, тэрэнэй Хүбүүнэй оршожо байһые арсагша юм+. 23Хүбүүндэнь этигэдэггүй һаа, Эсэгэгүй байна гэһэн удхатай юм. Хүбүүндэнь этигэдэг хүн Эсэгэтэйнь хамта байна+. 24Анха түрүүн юун гэжэ дуулаа һэмта, тэрээндээл этигэжэ байгты! Хэрбээ энээндэ саашадаа этигэжэ байгаа һаа, таанар Хүбүүнтэйнь, Эсэгэтэйнь хамта байхат+. 25Христос бидэндэ мүнхын Амидаралга үгэхэб гэжэ найдуулаа! 26Таанарые мэхэлхэеэ һанагшад тухай эдэ бүгэдые би таанадта бэшэбэб+. 27Бурханай таанадта үгэһэн Нангин Һүлдэ сэдьхэлдэтнай байна, тиимэһээ таанарые хэн нэгэнэй һургаһанай хэрэгынь үгы. Нангин Һүлдэ таанарта үнэн зүб юумэ хэлэнэ, худал юумэ хэлэнэгүй, тиигэжэ таанарые бүхы юумэндэ һургана. Нангин Һүлдын һургаһан ёһоор таанар Христостой нэгэн хамта байгты+.

Бурханай үхибүүд

28Үхибүүд, мүнөө таанар Христостой нэгэн хамта байгты. Тиигээ һаа, тэрэнэй бусажа ерэхэдэнь, бидэ айхые мэдэхэгүйбди, эшэхэгүйбди+. 29Христосые үнэн сэдьхэлтэй гэжэ таанар мэдэдэгта, тиимэһээ үнэн сэдьхэлээрнь байдаг хүн Бурханһаа түрэһэн хүн гэжэ таанар баһа мэдэнэт+.

3

3^1Таанар хараад үзыт, Эсэгэ Бурхан маанадта ямар ехэ дуратай байгаа гээшэб! Бидэнэр Бурханай үхибүүд гэжэ нэрлэгдэнэбди. Үнэхөөрөөшье тиимэбди! Газар дэлхэйнхин бидэниие Бурханай үхибүүд гэжэ мэдэнэгүй, юундэб гэбэл, Бурханиие тэдэ мэдэнэгүй бшуу+. 2Инаг хайрата аха дүүнэрни, бидэ мүнөө Бурханай үхибүүд гээшэбди, теэд саашадаа ямар болохомнай үшөөл мэдэгдэнэгүй. Христосой ерэхэдэ тэрээндэл адли болохобди гэжэ ойлгонобди, юундэб гэбэл, бидэ тэрэниие үнэн бодото зандань харахабди+. 3Христосто иимэ этигэл найдабаритай байгаа һаа, алишье хүн өөрыгөө арюудхана, ушарынь гэбэл, Христос арюун нангин байгаа+. 4Нүгэл хилэнсэ хэгшэ хүн бүхэн гэмтэ ябадал гаргана; нүгэл хилэнсэ болбол гэмтэ ябадал мүн. 5Христос өөрөө нүгэл хээгүй аад, хүнүүдые хэһэн нүгэлһөөнь сүлөөлхэеэ ерээ гэжэ таанар мэдэнэт+. 6Тэрээнтэй нэгэн хамта байгшад нүгэл хэдэггүй. Нүгэл хэгшэд Христосые хараагүй, мэдэрээгүй гээшэ+. 7Үхибүүд аа, хэншье таанарые зүб харгыһаатнай бү хадууруулаг! Үнэн зүб юумэ хэгшэ Христостол адли үнэн зүб байгты+. 8Нүгэл шэбэл хэгшэ шолмосһоо болоно, юундэб гэбэл, шолмос анханһаа хойшо нүгэл хилэнсэ хэдэг юм. Тиимэһээ шолмосой үйлэ уршагые үгы хэхын тула Бурханай Хүбүүн ерэһэн юм+. 9Бурханһаа мүндэлэн гарагша нүгэл хэдэггүй, яахадааб гэхэдэ, тэрэ хүн Бурханай үршөөһэн шэнэ амидаралай ёһоор ажаһууна. Тэрэ хүн ондоо нүгэл хэхэгүй, ушарынь гэхэдэ, тэрэ Бурханһаа мүндэлөө+. 10Бурханай үхибүүд шолмосой үхибүүд хоёр хоорондоо иимэ илгаатай: үнэн зүб юумэ хэдэггүй хүнүүд, өөрынгөө ахада дурагүй хүнүүд адли – Бурханай бэшэ юм+.

Бэе бэедээ дуратай байгты

11Бидэ бэе бэедээ дуратай байха ёһотойбди гэһэн мэдээсэл таанар анханһаа хойшо дуулаат+. 12Бидэнэр Каин шэнги байха ёһогүйбди. Каин хадаа шоломосой түрэлэй байжа, дүүгээ алаа һэн. Юундэ тиигээб гэхэдэ, Каинай үйлэ хэрэгынь харатай муухай байгаа, харин дүүгэйнь хэрэг үнэн зүб байгаа бшуу+. 13Аха дүүнэрни, таанарта газар дэлхэйнхин дурагүй байна гэжэ бү гайхагты+. 14Үхөөд амидыраат гэжэ бидэ мэдэнэбди, ушарынь хадаа, аха дүүнэртээ бидэ дуратайбди. Аха дүүнэртээ дурагүй хүнүүд үхэһэн зандаа үлэнэ+. 15Аха дүүгээ үзэн ядагша алууршан гээшэ. Харин ямаршье алууршан мүнхын амидаралда хүртэдэггүй гэжэ таанар мэдэнэт+. 16Өөрынгөө ами наһые бидэнэй түлөө Христосой үгэһыень дуран гээшэ гэжэ бидэ ойлгонобди. Тиин бидэшье аха дүүнэрэйнгээ түлөө ами наһаяа үгэхэ ёһотойбди+. 17Энэ дэлхэйдэ юумээр дутадаггүй баян һуудаг хүн аад, аханар дүүнэрэйнгээ үгытэй ядуу һуухадань һанаагаа зободоггүй хүн: Бурханда дуратайб гэжэ яагаад хэлэжэ шадаха гээшэб+? 18Үхибүүдни, иигэжэ дэмы хооһон ама хэлээрээ дурлаһан хэбэр үзүүлээд бү байя, харин үнэхөөрөө дуратай байһанаа үнэн бодото хэрэгээрээ харуулая!+

Бурханай урда этигэл зоригтой байха

19-20Үнэн бодото хэрэгтэ хабаатай байһанаа, Бурханай урда этигэл зоригтой байһанаа яажа мэдэхэбибди. Хэрбээ маниие зүрхэ сэдьхэлнай зэмэлээ һаа, Бурхан бидэнэй зүрхэ сэдьхэлһээ ехэ, бүгэдые мэдэгшэ юм гэжэ бидэ ойлгонобди. 21Инаг хайрата аха дүүнэрни, хэрбээ зүрхэ сэдьхэлнай маниие зэмэлээгүй һаань, Бурханай урда этигэл зоригтой байхабди+. 22Тиин бүхы эриһэн юумэеэ Бурханһаа абанабди, юундэб гэбэл, тэрэнэй захяа заабариие бэелүүлэн сахинабди, тэрээндэ һайшаагдаха юумэ хэнэбди+. 23Бурханай захяа заабаринь иимэ: Бурханай Хүбүүн Иисус Христосто этигэхэ, Иисус Христосой захиһан ёһоор бэе бэедээ дуратай байха зэргэтэйбди+. 24Бурханай захяа заабариие сахигшад тэрээнтэй нэгэн хамта байна, Бурхан тэдэнтэй нэгэн хамта байна. Иигэжэл Бурханай бидэнтэй нэгэн хамта байдагые бидэ мэдэхэ аргатайбди, бидэндэ Бурханай заяаһан Нангин Һүлдын ашаар мэдэхэ аргатайбди+.

4

Бурханай Һүлдэ, Бурханай дайсанай һүлдэ

4^1Инаг хайрата аха дүүнэрни, али бүхы һүлдэнүүдтэ бү этигэгты, Бурханһаа эльгээгдэһэн һүлдэнүүд гү гэжэ шалгагты, юундэб гэбэл, худал хуурмаг лүндэншэд газар дэлхэй дээрэ олон болошонхой+. 2Бурханай һүлдые иигээд мэдэхэт: Иисус Христос хүн боложо, газарта ерээ гэдэг һүлдэ бүхэн Бурханай Һүлдэ мүн+. 3Иисусые хүн боложо, газарта ерээгүй гэдэг һүлдэ Бурханай бэшэ, харин Христосой дайсанай һүлдэ гээшэ. Тиимэ һүлдэ тухай таанар дуулаһан байнат, тэрэ һүлдэ газар дэлхэйдэ ерэхэ гэжэ таанар мэдэнэт, тэрэнь дэлхэйдэ ерэшоод байна+. 4Үхибүүд, таанар Бурханһаат, тиимэһээ худал хуурмаг лүндэншэдые диилээт, яахадааб гэбэл, таанарай досоо байдаг Бурхан газар дэлхэйдэ байдаг шолмосһоо ехэ юм. 5Тэдэ хуурмаг лүндэншэд газар дэлхэйнхин мүн, юундэб гэбэл, тэдэнэр газар дэлхэйнхинэй хэлээр дуугаралсана, газар дэлхэйнхин тэдэ лүндэншэдэй хэлэһые шагнана+. 6Харин бидэнэр Бурханай хүнүүдбди. Тиимэһээ Бурханиие мэдэгшэнь бидэниие шагнана, Бурханай бэшэ хүн шагнанагүй. Иигэжэл бидэ үнэн зүбэй һүлдые худал хуурмагай һүлдэһөө илгаруулан мэдэнэбди+.

Бурхан гээшэ дуран мүн

7Инаг хайрата аха дүүнэрни, бэе бэедээ дуратай байябди, юундэб гэбэл, хайра дуран Бурханһаа заяагдаһан юм. Али бүхы хайра дуратай зон Бурханһаа түрөө, Бурханиие мэдэнэ+. 8Хайра дурагүй хүн Бурханиие мэдэнэгүй, яахадааб гэхэдэ, Бурхан гээшэ дуран мүн. 9Бидэндэ дуратай байдагаа Бурхан иигэжэ харуулаа: Хүбүүгээрнь дамжан бидэнэй мүнхэдөө амиды ябахын тула Бурхан ори ганса Хүбүүгээ газар дэлхэйдэ эльгээгээ+. 10Дуран гээшэ иимэ: Бурханда бидэ дурлаагүйбди, Бурхан өөрөө бидэндэ дурлажа, бидэнэй хэһэн нүгэлэй түлөө үргэл болгон, өөрынгөө Хүбүүе эльгээгээ+. 11Инаг хайрата аха дүүнэрни, Бурханай иимэ ехээр манда дурлаһан хадань бидэшье бэе бэедээ дуратай байха ёһотойбди. 12Бурханиие хэншье хэзээшье хараагүй юм. Теэд хэрбээ бидэнэй бэе бэедээ дуратай байхада, Бурхан бидэнтэй нэгэн хамта байна гээшэ. Бурханай дураниинь бидэнэй зүрхэ сэдьхэлдэ тон ехэ юм+. 13Бурхан бидэнтэй нэгэн хамта байна гү, бидэ Бурхантай нэгэн хамта байна гүбди гэжэ маанадта Бурханай заяаһан Нангин Һүлдөөрнь мэдэнэбди+. 14Эсэгэ Бурхан газар дэлхэйе Абарагша болгон, Хүбүүгээ эльгээгээ гэжэ бидэ хараабди, гэршэлэн баталнабди+. 15Иисус болбол Бурханай Хүбүүн гэжэ мэдэрдэг хүн Бурхантай нэгэн хамта байна, Бурхан тэрэ хүнтэй нэгэн хамта байна+. 16Бидэндэ Бурхан дуратай гэжэ мэдээд, бидэ тэрэ дурандань этигэн найданабди. Бурхан болбол дуран гээшэ. Хайра дуратай хүн Бурхантай нэгэн хамта байдаг, Бурхан тэрэ хүнтэй нэгэн хамта байдаг, Бурхан тэрэ хүнэй досоонь байдаг. 17Энээгээрээ дуран бидэнэй зүрхэ сэдьхэлдэ тон ехэ байна. Тиимэһээ Зарга шүүбэриин болохо Үдэрые бидэ айнгүйгөөр угтахабди, юундэб гэбэл, энэ дэлхэйдэ бидэнэр Христостол адляар ажаһуунабди+. 18Дуран айхые мэдэдэггүй: ёһотой дуран айлтые зайлуулдаг, яахадааб гэбэл, айха гээшэ хэһээлтэтэй холбоотой, тиигээд хэн айнаб, тэрэ хүн дуранай эрхим шанарые туйлаагүй гээшэ. 19Бидэ Бурханда дуратайбди, юундэб гэбэл, бидэндэ түрүүшээр Бурхан дурлаа. 20«Би Бурханда дуратайб» гэдэг аад, өөрынгөө ахада дурагүй хүн худалша гээшэ. Ахаяа хаража байгаад, тэрээндээ дурагүй хүн Бурханиие хараагүй аад, Бурханда дурлахагүй бшуу+. 21Бидэндэ Бурхан иимэ захяа заабари үгөө: Бурханда дуратай хүн ахадаашье дуратай байха ёһотой+.

5

Бурханда этигэдэг хүн оршолонто дэлхэйе диилэнэ

5^1Иисус Бурханай табисуурта мүн гэжэ этигэдэг хүн бүхэниие Бурхан бүрилдүүлээ. Эсэгэ Бурханда дуратай хүн Бурханай үхибүүдтэшье дуратай юм+. 2Бурханай үхибүүдтэ дуратай байһанаа иигэжэ мэдэнэбди: Бурханда дуратай һаа, тэрэнэй захяа заабарииень сахинабди+. 3Бурханай захяа заабариие сахихадаа, Бурханда бидэ дуратай байнабди. Бурханай захяа заабаринь хүшэр хүндэ бэшэ юм+. 4Бурханһаа түрэһэн хүн оршолонто дэлхэйе диилэгшэ юм. Бидэнэй этигэл найдабари болбол илалта мүн. Тэрэ этигэлэйнгээ ашаар бидэ оршолонто дэлхэйе диилэнэбди+. 5Иисус Бурханай Хүбүүн гэжэ этигэдэг хүн лэ дэлхэйе илагша юм+. 6Тэрэ бидэндэ уһа шуһан хоёрой ашаар ерээ. Тэрэмнай Иисус Христос мүн. Иисус уһанһаа гадна, уһа шуһан хоёртой хамта ерээ. Энээниие Нангин Һүлдэ гэршэлнэ, яахадааб гэбэл, Нангин Һүлдэ үнэн бодото зүйл мүн+. 7Тэнгэридэ гурбан гэршэ бии бшуу: Эсэгэ, Үгэ, Нангин Һүлдэ гурбан. Эдэ гурбан гэршэнүүд нэгэл юумые баталан гэршэлнэ. 8Газар дээрэ һүлдэ, уһан, шуһан гурбан гэршэлнэ. 9Бидэ хүнэй гэршэлһыел хараадаа абанабди, харин Бурханай гэршэлгэ хүнэй гэршэлгэһээ холо шухала юм. Энэ Бурханай өөрынь гэршэлгэ мүн: Бурхан өөрынгөө Хүбүүн тухай гэршэлнэ+. 10Бурханай Хүбүүндэ этигэдэг хүнэй зүрхэ сэдьхэлдэнь энэ гэршэлгэнь байна. Харин Бурханда этигэдэггүй хүн Бурханиие худалша мэтэ харуулжа байна, ушарынь гэбэл, Бурханай өөрынгөө Хүбүүн тухай гэршэлхэдэнь, тэрэ хүн этигээгүй+. 11Иимэ гэршэлгэ байгаа: Бурхан бидэндэ хэтэ мүнхын амидарал олгоо. Бурханай Хүбүүн хэтэ мүнхын амидаралай эхин мүн+. 12Бурханай Хүбүүнтэй хүндэ хэтэ мүнхын амидарал үршөөгдэхэ, Бурханай Хүбүүнгүй байһан хүндэ тиимэ амидарал үгтэхэгүй.

Хэтэ мүнхын амидарал тухай

13Таанадта хэтэ мүнхын амидаралай үршөөгдэһые мэдэжэ байхынтнай тула Бурханай Хүбүүнэй алдар нэрэдэ этигэгшэ таанарта хандан, эдэ бүгэдые би бэшэбэб+. 14Тиимэһээл Бурханай урда этигэл зоригтой байхабди. Бурханай дура хүсэлөөр бидэнэй юушье эреэ һаа, Бурхан дуулажа байна. Энээндэ бидэ этигэн найданабди+. 15Юу эриһыемнай Бурханай дуулажа байһые мэдэжэ байһан туладаа, Бурханһаа эриһэн бүхы юумые бидэ абахабди гэжэ мэдэнэбди. 16Хэрбээ ахань үхэлдэ хүргэдэггүй нүгэл хэнэ гэжэ мэдэжэ хаража байһан хүн Бурханда мүргэг, тиихэдэнь Бурхан тэрээниие амиды байлгаха. Үхэлдэ хүргэдэггүй нүгэл хэһэн хүн тухай эндэ би хэлэжэ байнаб. Харин үхэлдэ хүргэдэг нүгэл гэжэ бии юм. Тиимэ нүгэл хэгшэдэй түлөө зальбарха ёһотой гэжэ би эндэ хэлэнэгүйб+. 17Үнэн бэшэ алишье үйлэ нүгэл гээшэ, теэд үхэлдэ хүргэдэггүй нүгэл гэжэ бии юм. 18Бурханһаа түрэһэн хүн бүхэн нүгэл хэгшэгүй гэжэ бидэ мэдэнэбди: Бурханһаа түрэһэн хүниие Бурханай Хүбүүн хаража аршалжа байдаг. Шолмос тэрэ хүндэ муу юумэ хэжэ шадахагүй+. 19Бидэ Бурханай үхибүүдбди, бүхы газар дэлхэйнхин шолмосой эрхэ мэдэлдэ байна гэжэ мэдэнэбди+. 20Ёһотой Бурханиие бидэнэй танидаг болохын тула маанадта Бурханай Хүбүүн ерэжэ ойлгуулаа гээд бидэ мэдэнэбди. Бидэ Бурхантай нэгэн хамта, тэрэнэй Иисус Христостой нэгэн хамта байнабди. Иисус Христос хадаа ёһотой Бурхан гээшэ, хэтэ мүнхын амидарал гээшэ+. 21Үхибүүд, өөһэдыгөө хуурмаг бурхадһаа һэргылжэ ябагты+.

+ 1:1 Лука 24:39, Иоанн 1:14, Иоанн 20:27, Пётрой 2-дохи хандалга 1:16

+ 1:2 Иоанн 1:4, Иоанн 5:26, Иоанн 11:25, Иоаннай 1-дэхи хандалга 5:11, Иоанн 15:27, Иоанн 1:1, Иоанн 1:18

+ 1:3 Иоанн 17:21, 1 Коринф 1:9

+ 1:4 Иоанн 15:11

+ 1:5 Иоанн 1:4, Иоанн 8:12, Яковай хандалга 1:17

+ 1:6 Иоанн 12:35, 2 Коринф 6:16
+ 1:7 Эфесэйхиндэ 1:7, Евр 9:14
+ 1:8 Яковай хандалга 3:2, Римэйхиндэ 3:23

+ 1:10 Иоаннай 1-дэхи хандалга 5:10, Иоанн 5:38, Иоанн 8:37

+ 2:1 Иоанн 14:26, Римэйхиндэ 8:34, Евр 7:25

+ 2:2 Иоанн 1:29, Иоанн 11:52, Иоаннай 1-дэхи хандалга 4:10, Римэйхиндэ 3:25-26

+ 2:3 Иоанн 14:15, Иоанн 15:10, Иоаннай 1-дэхи хандалга 5:3

+ 2:4 Тидтэ 1:16

+ 2:5 Иоаннай 1-дэхи хандалга 4:12

+ 2:7 Иоанн 13:34, Иоаннай 2-дохи хандалга 1:5

+ 2:8 Иоанн 13:34, Иоанн 1:9, Иоанн 8:12, Римэйхиндэ 13:12, Эфесэйхиндэ 5:8, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 5:5

+ 2:9 Иоаннай 1-дэхи хандалга 4:20
+ 2:10 Иоанн 11:10
+ 2:12 Элшэнэрэй 10:43, Элшэнэрэй 13:38
+ 2:13 Эфесэйхиндэ 6:11, Иоанн 14:7
+ 2:15 Яковай хандалга 4:4
+ 2:17 1 Коринф 7:31

+ 2:18 Мат 24:5, Иоаннай 1-дэхи хандалга 4:3, Иоаннай 2-дохи хандалга 1:7, Тимофейдэ 1-дэхи 4:1, Тимофейдэ 2-дохи 3:1

+ 2:19 Элшэнэрэй 20:30, 1 Коринф 11:19

+ 2:20 Иоанн 14:26, Иоанн 16:13, 1 Коринф 2:10

+ 2:22 Иоаннай 1-дэхи хандалга 4:3
+ 2:23 Мат 10:33
+ 2:24 Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:11

+ 2:26 Марк 13:5, Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:7, Колоссынхидтэ 2:8, Фессалоникиинхидтэ 2-дохи 2:3

+ 2:27 Евр 8:11

+ 2:28 Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:2, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 2:19

+ 2:29 Мат 6:1, Иоаннай 3-дахи хандалга 1:11

+ 3:1 Иоанн 3:16, Римэйхиндэ 5:8, Эфесэйхиндэ 2:4, Мат 5:9, Иоанн 1:12, Иоаннай 1-дэхи хандалга 5:1, Римэйхиндэ 8:14, Иоанн 16:3, Иоанн 17:25

+ 3:2 Римэйхиндэ 8:15-16, Галадуудта 3:26, Эфесэйхиндэ 1:5, Римэйхиндэ 8:29, 2 Коринф 3:18, Филиппынхидтэ 3:21, 1 Коринф 13:12, Гэршэлгэ 22:4

+ 3:3 2 Коринф 7:1

+ 3:5 Иоанн 1:29, Евр 9:26, Пётрой 1-дэхи хандалга 2:22, 2 Коринф 5:21, Евр 4:15

+ 3:6 Иоаннай 3-дахи хандалга 1:11

+ 3:7 Марк 13:5, Иоаннай 1-дэхи хандалга 2:26, Колоссынхидтэ 2:8, Фессалоникиинхидтэ 2-дохи 2:3

+ 3:8 Иоанн 8:44, Евр 2:14

+ 3:9 Иоаннай 1-дэхи хандалга 5:18

+ 3:10 Иоаннай 1-дэхи хандалга 4:8, Иоаннай 1-дэхи хандалга 4:20

+ 3:11 Иоанн 13:34, Иоаннай 1-дэхи хандалга 1:5, Иоаннай 1-дэхи хандалга 2:24, Иоаннай 2-дохи хандалга 1:5

+ 3:12 Иоанн 8:44, Иудын хандалга 1:11, Евр 11:4

+ 3:13 Марк 13:13, Иоанн 7:7, Иоанн 15:18
+ 3:14 Иоанн 5:24
+ 3:15 Мат 5:22, Гэршэлгэ 21:8
+ 3:16 Иоанн 10:11, Иоанн 15:13
+ 3:17 Яковай хандалга 2:15-16
+ 3:18 Яковай хандалга 1:22, Римэйхиндэ 2:13
+ 3:21 Иоаннай 1-дэхи хандалга 2:28
+ 3:22 Мат 7:7-8, Иоанн 14:13-14
+ 3:23 Иоанн 6:29

+ 3:24 Иоанн 6:56, Иоанн 15:4-5, Римэйхиндэ 8:9, Римэйхиндэ 8:16

+ 4:1 1 Коринф 14:29, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 5:20-21, Гэршэлгэ 2:2, Мат 7:15, Марк 13:22, Пётрой 2-дохи хандалга 2:1

+ 4:2 Иоанн 1:14, Тимофейдэ 1-дэхи 3:16, Евр 2:14, 1 Коринф 12:3

+ 4:3 Иоаннай 1-дэхи хандалга 2:18, Иоаннай 1-дэхи хандалга 2:22, Иоаннай 2-дохи хандалга 1:7

+ 4:5 Иоанн 3:31, Иоанн 8:23, Иоанн 15:19

+ 4:6 Иоанн 18:37, Иоанн 14:17, Тимофейдэ 1-дэхи 4:1

+ 4:7 1 Коринф 13, Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:10-11

+ 4:9 Иоанн 3:16

+ 4:10 Иоанн 1:29, Иоаннай 1-дэхи хандалга 4:10, Иоанн 3:16, Римэйхиндэ 5:8

+ 4:12 Иоанн 1:18, Тимофейдэ 1-дэхи 6:16, Иоаннай 1-дэхи хандалга 2:5

+ 4:13 Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:24
+ 4:14 Иоанн 3:17
+ 4:15 Мат 14:33, Иоаннай 1-дэхи хандалга 5:5

+ 4:17 Иоаннай 1-дэхи хандалга 2:28, Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:21

+ 4:20 Иоаннай 1-дэхи хандалга 2:9, Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:10

+ 4:21 Мат 19:19, Мат 22:39, Марк 12:31

+ 5:1 Иоанн 1:12

+ 5:2 Иоаннай 1-дэхи хандалга 2:5, Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:24, Иоаннай 1-дэхи хандалга 4:13

+ 5:3 Иоанн 14:15, Иоаннай 2-дохи хандалга 1:6, Мат 11:30

+ 5:4 Иоанн 16:33, Эфесэйхиндэ 6:16
+ 5:5 Мат 14:33, Иоаннай 1-дэхи хандалга 4:15
+ 5:6 Иоанн 14:17, Иоанн 15:26
+ 5:9 Иоанн 5:36
+ 5:10 Иоаннай 1-дэхи хандалга 1:10, Мат 3:17

+ 5:11 Иоанн 1:4, Иоанн 5:26, Иоанн 11:25, Иоаннай 1-дэхи хандалга 1:2

+ 5:13 Иоанн 20:31

+ 5:14 Мат 7:7-8, Иоанн 14:13-14, Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:22

+ 5:16 Мат 12:31-32, Марк 3:29, Евр 6:4-6, Евр 10:26

+ 5:18 Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:9
+ 5:19 Лука 4:6, Галадуудта 1:4
+ 5:20 Иоанн 1:1, Иоанн 20:28
+ 5:21 1 Коринф 10:7, 1 Коринф 10:14

+ https://ibt.org.ru/ftpmirror/pub/ebook/BUR/BUR/1-Шэнэ%20Хэлсээн,%202010/1-Шэнэ%20Хэлсээн,%202010/Шэнэ-Хэлсээн__Full.azw3

Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

1. А

2. Б

3. В

4. Г

5. Д

6. Е

7. И

8. Л

9. М

10. Н

11. П

12. Р

13. С

14. Т

15. Ү

16. У

17. И

18. Ф

19. Х

20. Һ

21. Ш

22. Э

23. Я

Аарон

– Моисейн аха. Гансал тэрэ өөрөө, мүн тэрэнэй үри һадаһад санаартын алба гүйсэдхэхэ, Израилиин арадай түлөө Бурханда тахил үргэхэ эрхэтэй байгаа.

Абарагша

– Бурхан бүхы арадуудай Абарагшаар Иисус Христосые табяа. Иисус Христос хүнүүдые нүгэл шэбэлэй богоолшолгоһоо абарна, нүгэл шэбэлэй түлөө зэмэлүүлэн хэһээгдэхэһээ, хэтын хосоролгоһоо абарна.

Абраһам

– багсаажа хэлэбэл, Христосой түрэхэһөө 2000 жэлэй урда тээ ажаһуугаа. Бурхан Абраһамтай хэлсээ баталһан байгаа. Израилиин арад Абраһамһаа эхи абадаг. Тэрэ еврейнүүдэй элинсэг хулинсаг болоно. Абраһам Бурханай үгэ дууладаг, тэрээндэ үнэн сэхэ, бүрин найдадаг бэлэй. Тиимэһээл Абраһамые «этигэл һүзэгэй эсэгэ» гэжэ нэрлэдэг.

Агриппа

– (2-дохи Агриппа) – Ирод 1-дэхи Агриппын хүбүүн. Тэрэ болбол Христосой түрэхэһөө хойшо 53–93 онуудта Палестина ороной нэгэ хэһэгыень зонхилдог һэн.

Ада шүдхэр

– шолмосто (сатанада) алба хэдэг, тэрэнэй эрхэ хүсэлые бэелүүлдэг, тэрэнэй мэдэлдэ байдаг амитан.

Алой

– энэ ургамалай набшануудһаа үнэтэй хангалтай тоһо шахадаг. Үхэһэн хүнэй бэе хүдөөлүүлгэдэ бэлдэхэдээ энэ хангалтай тоһо хэрэглэдэг байгаа.

Бурханай дуунууд (Псалтырь)

– Хуушан Хэлсээнэй номуудай нэгэнь болоно. Энэ ном Бурханда зорюулһан 150 магталнуудһаа бүридэнэ. Иудейнүүд эдэ магтаалта дуунуудые мүргэл хуралай үедэ дууладаг һэн.

Бурханай табисуурта

– еврей хэлээр Машиах, грек хэлээр Христос, «Түрхигдэһэн» гэһэн удхатай. Иисусай нэрэ түрэнүүдэй нэгэнь болоно. Израилиин хааниие һунгахадаа, Бурханай тогтооһон ёһоор һунгагдаһан хүнэй толгойе санаартан ургамалнуудай хангалтай тоһоор түрхидэг байгаа. Иисус Христос болбол «тоһоор түрхигдэһэн», газар дэлхэйе абархын тула Бурханай һунгажа табиһан нэгэн юм.

Бурханай хаан орон, Бурханай хаан түрэ

– мүнөө үеын газар дэлхэйн, мүн ерээдүйн газар дэлхэйн хүн зоной, хамаг оршожо байһан юумэнүүдэй Бурханай захиргаан доро байжа, Бурханай эрхэ мэдэлээр ажамидархые удхална. Иисус Христос Бурханай хаан орон тухай үргэлжэ һургадаг байгаа.

Бурханай Хурьган

– Табан номһоо хаража үзэбэл, Моисейн Хуулиин ёһоор хүн бүхэн өөрынгөө нүгэл шэбэл хүлисүүлхын тула хурьга тахил болгон үргэхэ ёһотой байгаа. Мүн лэ Иисус Христосые Бурханай Хурьган гэжэ нэрлэнэ, юундэб гэбэл, Бурхан тэрээниие хүн бүхэнэй нүгэл шэбэлэй түлөө тахил болгожо үргэһэн байгаа.

Бурханай Эльгээмэл

– Бурханда алба хэдэг, захиралтаарнь хүнүүдтэ туһалдаг амитан.

Бэлгээ отолуулха

– Бурхан Абраһамтай хэлсээ баталаад, энэ хэлсээнэйнгээ һүлдэ тэмдэг болгон Абраһамые өөрыень, гэртэнь байһан бүхы эрэшүүлые, хойто үенүүдтэ түрэхэ бүхы хүбүүдые бэлгээ отолуулхыень захирба.

Ваал

– эртэ урдын сагта хананейнүүдэй шүтэн мүргэдэг бурхан болоно.

Вавилон

– Хуушан Хэлсээнэй хүсэн түгэлдэр байха үе сагта Вавилоной хаан орон Израилиин арадай хамагай хэрзэгы дайсан байгаа. Шэнэ Хэлсээндэ «Вавилон» гэдэг үгэ шолмосой хаан ороной бэлгэ тэмдэг болоно.

Валаам

– Хуушан Хэлсээнэй үедэ ажамидарһан лүндэншэн. Шэнэ Хэлсээндэ тэрэ муу муухайгай, нүгэл шэбэлэй бэлгэ тэмдэг болоно.

Гоморро

– Амигүй далайн шадар оршодог табан хотонуудай хоёрынь «Содом» ба «Гоморро» гэжэ нэрэтэй байгаа. Эдэ хотын зоной нүгэл шэбэлэйнь түлөө Бурхан Содом, Гоморро хоёрто гал дүлэнтэй болон хүхэртэй бороо оруулжа, эдэ хотонуудые усадхаа юм.

Гэршэлгын Майхан, Нангин Майхан

– Һүмэ барихынгаа урда тээ израильшууд Гэршэлгын Майхан соо Бурханда мүргэдэг, тахилаа үргэдэг бэлэй.

Гэршэлгын Майхан

Давид

– Израилиин хоёрдохи хаан (багсаажа хэлэбэл, Христосой түрэхын урда 1003 онһоо эхилэн захираа). Давид Израилиие агууехэ улас болгожо мандааһан, Иерусалимые тэрэнэй ниислэл хото болгоһон байгаа. Давид хаан мүн лэ шадабаритай сэрэгшэн, агууехэ шүлэгшэн байгаа, тэрэнэй Бурханиие магтаһан олон магтаал дуунуудынь мэдээжэ. Тэрэнэй бэшэһэн магтаалта дуунууд Бурханай дуунуудай (Псалтырь) номой диилэнхы хубиие эзэлнэ.

Дээдын Эзэнэй Үдэр

– зарга шүүбэри хэхэеэ Дээдын Эзэнэй ерэхэ үдэр. Энэ үдэр Иисус Христосой ашаар Бурхан бүхы газар дэлхэйнхидые шүүбэрилхэ юм. Энэ үдэрые баһа «Зарга шүүбэриин үдэр» гэжэ нэрлэдэг.

Елисей

– Христосой түрэхэһөө 800 жэлэй урда тээ ажаһууһан Бурханай лүндэншэн. Тэрэ Илия лүндэншэдэ туһалдаг, наһанһаа нүгшэһэнһөөнь хойшо лүндэншын алба гүйсэдхэжэ байгаа.

Иеремия

– Христосой түрэхэһөө 500–600 жэлэй урда тээ ажамидарһан лүндэншэн.

Илия

– дүтэлүүлжэ хэлэбэл, Христосой түрэхэһөө хойшо 800-аад онуудта ажамидарһан лүндэншэн. Израилиие зонхилһон Ахав хаанай, тэрэнэй Иезавель һамганай онгонуудта мүргэхэдэ, Илия лүндэншэ тэдээндэ Бурханай үгэ хэлэдэг һэн. «Бурханай табисууртын газар дэлхэйдэ ерэхые Илия бэлдэжэ үгэхэ» гэжэ Малах лүндэншын хэлэһые иудейнүүд мэдэжэ байгаа.

Иона

– Бурханай лүндэншэн.

Иосиф

– Яковай арбан хоёр хүбүүдэй нэгэн. Аханарынь тэрэниие барлаг болгон Египет руу худалдаһан байгаа. Египедэй хаан тэрэниие хаан оронойнгоо захирагшаар табяа бэлэй.

Ирод

– 1) Агууехэ Ирод: Христосой түрэхэһөө урда 37 онһоо эхилэн Христосой түрэхын 4 он болотор бүхы Палестиные захиржа байһан иудейн хаан. Эгээл тэрэнэй захиралтын үедэ Иисус Христос түрөө юм. 2) Ирод Антипа, Агууехэ Иродэй хүбүүн: Христосой түрэхын 4 онһоо 39 он болотор Галилей можын захирагша байһан. 3) 1-дэхи Ирод Агриппа, Агууехэ Иродэй аша хүбүүн. Тэрэ Христосой түрэхын 41 онһоо 44 он болотор Палестиные захирдаг, христос шажантаниие гайтайгаар мүрдэдэг һэн. (Элшэнэрэй бүтээһэн хэрэгүүд)

Исаак

– багсаабал, Христосой түрэхэһөө 1900-аад жэлэй урда тээ түрөө. Абраһам Сара хоёрой хүбүүн.

Исайя

– Христосой түрэхэһөө 700-аад жэлэй урда тээ Иерусалимда ажаһууһан лүндэншэн.

Иссоп

– иудейнүүдэй шажанай ёһололдо хэрэглэдэг ургамал. Тэрэнэй набшаһа гү, али һалааень санаартан шэнгэн юумэн соо (жэшээлбэл, тахил болгон үргэгдэһэн амитанай шуһан соо) дүрөөд, хүниие гү, али үгы һаа юумэ Бурханай урда тээ сэбэрлэхын тула тэрээгээр сасадаг байгаа.

Левий

– Яковай арбан хоёр хүбүүдэй нэгэн. Бурханай захиралтаар гансал Левиин обогой Аароной үри һадаһад Һүмэдэ санаартын алба гүйсэдхэхэ ёһотой байгаа. Энэ обогой ондоо угсаатан санаартанай туһалагшадай алба хэжэ байгаа.

Левит

– Левиин обогой хүн. Энэ обог Һүмэдэ санаартанай туһалагшадай алба хэхээр шэлэгдэжэ абтаһан байгаа.

Лот

– Абраһамай дүүгэй хүбүүн. Зальхай забхай ябадалаар суурхаһан Содом хото усадхахын урда тээ Бурхан Лотые гэр бүлэтэйнь хото-һоо гаргажа абараа юм.

Лүндэншэн

– Бурханай шэлэжэ абаһан хүн. Лүндэншэн Бурханһаа дуулаһан үгэнүүдые хүнүүдтэ хүргэхэ, айладхаха үүргэтэй байгаа.

Мелхиседек

– Салимай хаан, санаартан. Абраһамай тэрээндэ байлдаанда олзолһон юумэнүүдэйнгээ арбанай нэгэ хубиие үгэхэдэ, Мелхиседек Абраһамые үреэлэй һайнаар үреэгээ һэн. Мелхиседек тухай Табан ном соо, Ажабайдалай ном соо 14:17–20 шүлэгүүдтэ бэшээтэй байдаг.

Моисей

– Израилиин агууехэ лүндэншэн. Израилиин арадые Бурханай Египедһээ гаргажа байхада, мүн тэрэнэй удаа еврейнүүдэй сул губяар тэнэжэ байхада, Моисей израильшуудые хүтэлжэ ябаа. Еврейнүүдэй сахижа байха ёһотой Хуулиие Бурхан Моисейгээр дамжуулан үгөө. Энэ Хуули (Моисейн ном гэхэ гү, али үгы һаа Моисейн Хуули гэгдэдэг) Библиин түрүүшын табан ном соо үгтэнэ.

Нангин Һүлдэ

– Бурханай Һүлдэ, тиимэһээл тэрэ Бурханай шэнжэ шанартай юм. Шэнэ Хэлсээнһээ хаража үзэбэл, Иисус Христосто этигэһэн зон Нангин Һүлдые тогтоожо абана.

Ниневи

– Ассирийн хаан ороной ниислэл хото.

Ной

– Газар дэлхэйе һүнөөн Бурханай уһан галаб эрьюулхын урда тээ Бурханай захиралтаар Ной томо корабль баряад, тэндээ гэр бүлэтэйгөө орожо, үхэлһөө абарагдаһан байгаа.

Нүгэл шэбэл

– Бурханай тогтооһон захяа заабари мэдэрэлтэйгээр, мүн ойлгоношьегүй эбдэлгэ, Бурханай үгэ дуулангүй, Бурханда зүрюу байлга.

Паасха

– Израилиин арадай һайндэр. Бурханай захирһан ёһоор тэдэнэр египедэй богоолшолгоһоо сүлөөтэй болоһоноо тэмдэглэдэг.

Реббека

– Абраһамай Исаак хүбүүнэй һамган, Исав Яков хоёрой эжы.

Рим

– Иисус Христосой газар дэлхэйдэ ажамидарха үедэ энэ томо гэгшын хаан орон олон оронуудые, тэрэнэй тоодо Израилиие мэдэлдээ абаад байгаа. Тэрэнэй ниислэл хотонь баһал Рим гэжэ нэрэтэй һэн.

Саддукей

– голдуу санаартанһаа болон баян зонһоо бүридэһэн бүлгэмэй гэшүүн. Саддукейнэр иудей арадай ёһо гурим баримталдаг һэн. Фарисейнүүдһээ ямар илгаатай байнаб гэбэл, тэдэнэр үхэлһөө амидырха ушарта этигэдэггүй, гансал Моисейн Табан номые Бурханай үгэ гэжэ тоолодог байгаа.

Самуил

– Израилиин һүүлшын агууехэ зарга шүүгшэ (Христосой түрэхэһөө урда 1130 онуудта ажаһуугаа). Самуил лүндэншэнһөө хойшо Израильда хаанууд захирдаг болоо. Самуил болбол Саул Давид хоёрые хаан шэрээдэ һуухадань тоһоор түрхеэ юм.

Санаартан

– Һүмэдэ алба хэдэг хүн. Бурханда тахил тахихань санаартын гол үүргэ байгаа. Тэрээнһээ гадна санаартан шажанай бусад албануудые гүйсэдхэдэг һэн. Бурханай захиһан ёһоор Израильда гансал Аароной обогой зон санаартын алба гүйсэдхэдэг бэлэй.

Сара

– Абраһамай һамган, Исаагай эхэнь.

Сатана

– Шолмос гэжэ үгэ хара.

Соломон

– Давидай хүбүүн, Давидһаа хойшо Израилиин хаан (Христосой түрэхэһөө урда 961–922 онуудта захираа). Соломоной захиржа байха үедэ Израилиин улас ехэл мандажа байгаа. Соломон Иерусалимда хамагай түрүүшын Һүмэ баряа һэн.

Суббото

– иудейнүүдэй Бурханда зорюулһан амаралтын үдэр. Энэ үдэр ажал хэхэнь хорюултай байгаа.

Табидахи үдэрэй һайндэр

– Паасхын һайндэрэй үнгэрһэнһөө хойшо иудейнүүдэй табидахи үдэртэнь тэмдэглэдэг ургаса хадалгын түгэсхэлэй һайндэр.

Тахилай шэрээ

– амитадые тахил болгон үргэхын тула шулуу, шабар ба түмэрөөр бүтээгдэһэн үндэр газар. Моисейн үе сагһаа эхилэн, тахилай шэрээ гансал Майхан соо, һүүлдэнь гансал Һүмэ соо байгаа. Тахил үргэхэ алба гансал санаартад гүйсэдхэхэ ёһотой байгаа.

Тоһоор түрхихэ

– тусхай албан тушаалда табигдаһанай бэлгэ тэмдэг болгон хүнэй толгой хангалтай тоһоор түрхидэг, үгы һаа дэрэнь адхадаг һэн. Иимэ ёһолол хаанай, санаартанай, заримдаа лүндэншын албан тушаалда хүртэһэн ушарта үнгэргэдэг байгаа.

Үргэл үргэхэ, тахил тахиха

– израильшууд үйлэдэһэн нүгэл шэбэлээ арилгахын тула амитадые тахил болгон үргэдэг, мүн Бурханиие магтан алдаршуулхын тула баяр баясхалангай үргэлнүүдые үргэдэг һэн. Жэшээнь, тахил болгон тугал, хони, тэхэ ямаануудые, мүн гулабхаа, гурил, хилээмэ үргэдэг ёһо бии бэлэй. Тахил тахилгын дүримүүд «Табан ном» соо үгтэнэ. Шэнэ Хэлсээнһээ хаража үзэбэл, хүн түрэлхитэнэй бүхы нүгэл шэбэлые хүлисүүлхэ аргатай Бурханай үргэһэн ори ганса тахилынь Иисус Христос болоно.

Уһан арюудхалга

– Шэнэ Хэлсээндэ хоёр янзын уһан арюудхалга тухай хэлэгдэнэ.

Иоанн лүндэншын уһан арюудхалга

– нүгэл шэбэлнүүдээ мэдэрэн, дахин нүгэл шэбэл үйлэдэхэгүй, өөрыгөө Бурханда зорюулха шиидхэбэри гаргаха гэһэн удхатай. Һайн Мэдээсэлнүүд соо эгээл тиимэ уһан арюудхалганууд тухай хэлэгдэнэ. (Мат. 3:1–6) Иисус Христосой амидырһан хойно уһан арюудхалга бүри гүнзэгы, дэлгэрэнгы удхатай болоо: Христосой үхөөд амидырһандал адли тэрэ ёһолол уһаар арюудхуулһан хүнэй үхэһэн, тиигээд Иисусай түлөө ажамидархын тула үхэлһөө амидырһыень тэмдэглэдэг болоо.

Фарисей

– эртэ урдын сагта еврей шажанай бүлгэмэй хүн. Фарисейнүүд Моисейн Хуули, мүн хойшодоо тэрэ хуулида нэмэгдэһэн ёһо гуримуудые хатуугаар баримталдаг байгаа.

Христос шажантан

– Бурханда һүзэглэгшэ; Иисус Христосой ашаар нүгэл шэбэлнүүдээ хүлисүүлһэн, Бурханай абаралда хүртэһэн хүн; Бурханай табисуурта Христосые дахагша.

Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн

– тиигэжэ Һайн Мэдээсэл соо Иисус Христос өөрыгөө нэрлэнэ. Тиигэжэ тэрэ нэгэ зэргэ хүн шанартай, мүн бурхан шанартай байһанаа гэршэлнэ.

Хуули (Моисейн Хуули)

– Израилиин арадта үгтэһэн Бурханай хуули. Моисейгээр дамжуулан үгтэһэн арбан захяа заабари, али үгы һаа Табан ном, заримдаа Хуушан Хэлсээнэй бүхы номуудые «Хуули» гэжэ тоолодог. Дүрим тогтоолнуудай, захяа заабаринуудай суглуулбариһаа бүридэһэн Хуули болбол арадайнь яажа өөһэдыгөө абажа ябаһайб гэжэ Бурханай хүсэһые, мүн яажа Израилиин арадай ажамидарха ёһотой байһые харуулдаг һэн.

Хуушан Хэлсээн

– олон хүнүүдэй удаан саг соо (мянган жэлэй туршада) бэшэһэн номуудай суглуулбари. Эдэнь хүнүүдэй тогтоожо абаад, удаань саарһан дээрэ буулгажа бэшэһэн Бурханай үгэ болоно.

Хэлсээн (гэрээ)

– Библи соо Бурханай болон хүнүүдэй хоорондо баталагдаһан хэлсээн (гэрээ) гол һуури эзэлнэ. Һүр хүсэтэй Бурхан хүн түрэлхитэндэ туһалхаар гараа һарбайна. Тэрэ өөрөө хүн түрэлхитэнтэй хэлсээ батална. Бурхан болон хүнүүдэй хоорондо баталагдаһан хэлсээнүүдэй нэн шухалнуудынь Хуушан, мүн Шэнэ хэлсээн хоёр болоно. Бурханай Моисейгээр дамжуулан Синай хада дээрэ Израильтай баталһан хэлсээе «Хуушан Хэлсээн» гэжэ нэрлэдэг (Табан ном, Гаралга, Хуулиин дабталга). Бурхан болон хүнүүдэй хоорондо шэнэ хэлсээнэй баталагдаха тухай лүндэншэд уридшалан хэлэдэг һэн. Шэнэ Хэлсээнэй номуудһаа хаража үзэбэл, Шэнэ Хэлсээн Иисус Христосой үхөөд амидырһан ябадал дээрэ һуури татана, тэрэнэй шуһаар баталагдана. (1 Коринф. 11:25; Евр. 7:22; 8:13)

Хэлсээнэй абдар

– модоор хэгдэһэн, алтаар хушагдаһан абдар. Доторынь шулуун хабтагайнууд дээрэ бэшээтэй Бурханай арбан захяа заабаринууд хадаглагдадаг һэн. Энэ абдар Майханай, мүн удаань бодхоогдоһон Һүмын Хамагай Нангин газарта хадаглагдадаг һэн.

Һайн Мэдээсэл

– Израильда Дээдын Эзэнэй үгэһэн найдуулга Иисус Христос соо бүрин дүүргэгдэһэн байна. Бүхы хүн түрэлхитэндэ тэрээгээр дамжан абаралтын зам харуулагдаба, энэнь Бурханһаа хүн бүхэндэ үгтэһэн Һайн Мэдээсэл болоно.

Һүзэглэгшэд

– абаралгада хүртэһэн, Иисус Христосой ашаар нүгэл шэбэлээ хүлисүүлһэн, Бурханда бүрин найдадаг зон.

Һүзэглэгшэдэй бүлгэм

– Шэнэ Хэлсээндэ энэ үгэ хоёр удхатайгаар хэрэглэгдэдэг: 1) Иисус Христосто һүзэглэдэг нэгэ һууринда һуудаг һүзэглэгшэдэй бүлгэм; 2) Бүхы газар дэлхэй даяар ажаһуудаг христос шажантан бүрин хамтадаа.

Һүмэ

– Бурханай өөрынь үгэһэн хэб маягаар баригдаһан тахил тахидаг, мүргэл хэдэг байра. Һүмэ соо тахилай шэрээн байһан газарта гансал санаартан орохо эрхэтэй байгаа. Һүмын хорёо соо оршодог байра хоёр: Нангин Газар ба Хамагай Нангин газар гэжэ нэрлэгдэдэг таһалгануудтай һэн. Хамагай Нангин газарта жэлдээ нэгэл дахин тусхай мүргэл хэхэеэ гансал ахамад санаартан орохо эрхэтэй байгаа. Энэ таһалга Нангин Газарай таһалгаһаа томо гэгшын хүшэгөөр илгаатай байгаа. Иисус Христосой уридшалан хэлэһэн ёһоор Христосой түрэхэһөө хойшо 1-дэхи үедэ римэйхид һүмэ бүрин һандаргаһан байна.

Шолмос

– ада шүдхэрнүүдэй ноён.

Элшэн

– Бурханай һунгаад, хүн зондо ябуулһан элшэн. Иисус Христосой мэдэлээр тэрээндэ эрхэ засаг үгтэнэ. Иисусай арбан хоёр шаби түрүүшын элшэнэр болоно.

Яков

– Исаагай хүбүүн. Тэрэниие баһа «Израиль» гэжэ нэрлэдэг.

Table of Contents

Шэнэ Хэлсээн

Оролто Үгэ

Иоаннай 1-дэхи Хандалга

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5

Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

- Аарон
- Абарагша
- Абраһам
- Агриппа
- Ада шүдхэр
- Алой
- Бурханай дуунууд (Псалтырь)
- Бурханай табисуурта
- Бурханай хаан орон, Бурханай хаан түрэ
- Бурханай Хурьган
- Бурханай Эльгээмэл
- Бэлгээ отолуулха
- Ваал
- Вавилон
- Валаам
- Гоморро
- Гэршэлгын Майхан, Нангин Майхан
- Давид
- Дээдын Эзэнэй Үдэр
- Елисей
- Иеремия
- Илия
- Иона
- Иосиф
- Ирод
- Исаак
- Исайя
- Иссоп
- Левий
- Левит
- Лот
- Лүндэншэн
- Мелхиседек
- Моисей
- Нангин Һүлдэ
- Ниневи
- Ной
- Нүгэл шэбэл
- Паасха
- Реббека
- Рим
- Саддукей
- Самуил
- Санаартан
- Сара
- Сатана
- Соломон
- Суббото
- Табидахи үдэрэй һайндэр
- Тахилай шэрээ
- Тоһоор түрхихэ
- Үргэл үргэхэ, тахил тахиха
- Уһан арюудхалга
- Иоанн лүндэншын уһан арюудхалга
- Фарисей
- Христос шажантан
- Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн
- Хуули (Моисейн Хуули)
- Хуушан Хэлсээн
- Хэлсээн (гэрээ)
- Хэлсээнэй абдар
- Һайн Мэдээсэл
- Һүзэглэгшэд
- Һүзэглэгшэдэй бүлгэм
- Һүмэ
- Шолмос
- Элшэн
- Яков